Schijnzelfstandigheid check: zzp’er of eigenlijk werknemer?
Beantwoord 19 vragen over hoe de opdracht in de praktijk verloopt en krijg een indicatie van het risico op schijnzelfstandigheid, met uitleg per factor en tips. Voor zzp’ers en opdrachtgevers.
Indicatie
| Factor (weging) | Wijst richting | Score |
|---|
Tips om het risico te verlagen
De score is geen kans in statistische zin, maar een gewogen optelsom van je antwoorden. Zie „Zo werkt de score” hieronder.
Zo werkt de score
- Elk antwoord krijgt een waarde: richting werknemer = 1, richting zelfstandige = 0, „deels” en „weet niet” = 0,5. Onbeantwoorde vragen tellen niet mee.
- Per factor wordt het gemiddelde genomen; de risicoscore is het gewogen gemiddelde van de factoren × 100 (gewichten hieronder).
- Niveaus: laag vanaf 0 · gemiddeld vanaf 30 · verhoogd vanaf 50 · hoog vanaf 70.
- Gezagsregel: de Belastingdienst noemt één of meer keer „ja” op de gezagsvragen een sterke aanwijzing voor een gezagsverhouding. Daarom is het niveau bij 1 keer „ja” minstens gemiddeld en bij 2 of meer keer „ja” minstens verhoogd.
- Uurtarief: bij „ja” op de vraag over een tarief onder € 38 krijg je een aparte melding over het rechtsvermoeden (vanaf 31 december 2026).
- De gewichten zijn een eigen, transparante keuze op basis van de bronnen. De Hoge Raad kent géén vaste rangorde tussen de gezichtspunten; in werkelijkheid weegt de rechter of de Belastingdienst alle omstandigheden in samenhang.
- Je ziet een uitslag zodra je minstens 14 van de 19 vragen hebt beantwoord.
Uitleg: Schijnzelfstandigheid
Van schijnzelfstandigheid is sprake als iemand als zzp’er werkt, maar de opdracht in werkelijkheid wordt uitgevoerd zoals in loondienst. Volgens de Belastingdienst heeft loondienst drie kenmerken: de mogelijkheid tot werkgeversgezag, de verplichting om (persoonlijk) arbeid te verrichten en loon. Of daarvan sprake is, hangt af van alle feiten en omstandigheden in samenhang. De Hoge Raad noemde in het Deliveroo-arrest (24 maart 2023) onder meer de aard en duur van het werk, wie werk en werktijden bepaalt, de inbedding in de organisatie, persoonlijke arbeid en vervanging, de totstandkoming van de afspraken, de wijze en hoogte van de beloning, het commerciële risico en of de werkende zich als ondernemer gedraagt. Volgens de Hoge Raad (21 februari 2025) is er geen vaste rangorde tussen die omstandigheden.
Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer op schijnzelfstandigheid. In 2026 kan de Belastingdienst naheffen en bij opzet of grove schuld vergrijpboetes opleggen; verzuimboetes worden over 2026 nog niet opgelegd. Vanaf 31 december 2026 geldt bovendien een rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst bij een tarief onder het wettelijke uurtarief (€ 38 bij peildatum 1 januari 2026). Wil je ook weten wat het financiële verschil is? Vergelijk dan de kosten met de rekenhulp zzp vs werknemer of bereken de loonkosten van een werknemer.
Veelgestelde vragen
Wat is schijnzelfstandigheid?
Schijnzelfstandigheid betekent dat iemand formeel als zzp’er werkt, terwijl de opdracht in de praktijk wordt uitgevoerd zoals bij een werknemer, bijvoorbeeld onder gezag van de opdrachtgever. Dan kan er toch sprake zijn van loondienst, met loonheffingen en werknemersrechten.
Hoe beoordeelt de Belastingdienst of iemand in loondienst werkt?
De Belastingdienst kijkt naar gezag, persoonlijke arbeid en loon, en weegt alle feiten en omstandigheden uit het Deliveroo-arrest in samenhang: onder meer wie werk en werktijden bepaalt, inbedding in de organisatie, vervanging, beloning, commercieel risico en ondernemerschap.
Krijg ik in 2026 een boete bij schijnzelfstandigheid?
Over 2026 legt de Belastingdienst nog geen verzuimboetes op voor een onjuiste kwalificatie van arbeidsrelaties, maar wel vergrijpboetes bij opzet of grove schuld. Naheffingen loonheffingen zijn mogelijk, in beginsel niet verder terug dan 1 januari 2025.
Wat is het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief?
Vanaf 31 december 2026 kan een werkende met een tarief onder het wettelijke uurtarief (€ 38 per uur bij peildatum 1 januari 2026) zich bij de rechter beroepen op het vermoeden dat er een arbeidsovereenkomst is. De opdrachtgever moet dan het tegendeel aantonen.
Is de uitkomst van deze check bindend?
Nee. Deze check is een indicatie. Ook de officiële Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie heeft geen juridische status. Voor zekerheid kun je een adviseur raadplegen of een verzoek om vooroverleg bij de Belastingdienst doen.
Worden mijn antwoorden opgeslagen?
Nee. De berekening gebeurt in je browser. We tellen alleen anoniem dat de check is afgerond, zonder je antwoorden.
Let op: indicatie, geen juridisch oordeel
Deze check geeft een indicatie op basis van algemene criteria uit wet, rechtspraak en de uitleg van de Belastingdienst. Het is geen juridisch of fiscaal advies en geen oordeel van de Belastingdienst; daaraan kunnen geen rechten worden ontleend. De werkelijke beoordeling hangt af van alle feiten en omstandigheden in samenhang. Gebruik ook de officiële Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie, vraag bij twijfel een belastingadviseur of arbeidsrechtjurist, of doe een verzoek om vooroverleg bij de Belastingdienst. Niet meegenomen: fictieve dienstbetrekkingen (bijv. gelijkgestelden, intermediairs), de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs (Waadi) en cao-regels.
Bronnen & gebruikte waarden
| Factor | Weging | Onderbouwing |
|---|---|---|
| Gezag: wie bepaalt werk en werktijden | 25% | Belastingdienst: “Is het antwoord 1 of meer keer ja, dan is dat een sterke aanwijzing voor een gezagsverhouding.” Gezag is een van de 3 wettelijke kenmerken van loondienst. |
| Inbedding in de organisatie | 15% | Deliveroo-gezichtspunt 3; de Belastingdienst noemt inbedding en ondernemerschap als omstandigheden die de Hoge Raad nadrukkelijk heeft benoemd (Handleiding bedrijfsbezoeken 2026). |
| Persoonlijke arbeid en vervanging | 10% | Deliveroo-gezichtspunt 4: telt de feitelijke betekenis van vervanging, niet alleen het contract. |
| Aard en duur van de opdracht | 10% | Deliveroo-gezichtspunt 1 (aard en duur van de werkzaamheden). |
| Beloning en totstandkoming van de afspraken | 12% | Deliveroo-gezichtspunten 5, 6 en 7 (totstandkoming, wijze en hoogte van de beloning); rechtsvermoeden bij laag uurtarief vanaf 31-12-2026. |
| Commercieel risico | 12% | Deliveroo-gezichtspunt 8 (commercieel risico). |
| Ondernemerschap (ook buiten deze opdracht) | 16% | Deliveroo-gezichtspunt 9; HR 21-2-2025 (Uber): ondernemerschap kan de doorslag geven, zonder vaste rangorde. |
modelkeuze De gewichten zijn geen wettelijke waarden maar een eigen inschatting op basis van de bronnen hieronder.
- Belastingdienst – Wanneer is er sprake van loondienst? (3 kenmerken, afwegingskader, 4 gezagsvragen)
- Belastingdienst – Toelichting Beoordeling arbeidsrelaties (gezichtspunten Deliveroo-arrest)
- Belastingdienst – Arbeidsrelaties en handhaving
- Kamerstuk 31311, nr. 302 – gedeeltelijke verlenging zachte landing 2026 (geen verzuimboetes, wel vergrijpboetes)
- Hoge Raad 24 maart 2023, ECLI:NL:HR:2023:443 (Deliveroo)
- Hoge Raad 21 februari 2025, ECLI:NL:HR:2025:319 (Uber): geen rangorde, ondernemerschap kan doorslaggevend zijn
- Rijksoverheid – Veelgestelde vragen over schijnzelfstandigheid
- Ondernemersplein – Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie
- Eerste Kamer – Wet invoering rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst op basis van uurtarief (36.783)
- Staatsblad 2026, 207 – inwerkingtreding rechtsvermoeden per 31 december 2026
Gecontroleerd op 3 oktober 2026.